VALİLİK GENEL EMRİ

2026/1

Mera, Yaylak, Kışlak, Otlak ve Çayırların Kullanımı ile İlgili Genel Esaslar

Anayasanın 45. Maddesi; "Devlet, tarım arazileri ile çayır ve meraların amaç dışı kullanılmasını ve tahribini önlemek, tarımsal üretim planlaması ilkelerine uygun olarak bitkisel ve hayvansal üretimi artırmak maksadıyla, tarım ve hayvancılıkla uğraşanların işletme araç ve gereçlerinin ve diğer girdilerinin sağlanmasını kolaylaştırır" hükmü gereği;

İlimiz genelindeki tüm mera, yaylak ve kışlak alanlarının İlimizde ikamet eden hayvancılık faaliyeti yürüten kişilerin istifadesine sunulması ile ilgili tüm iş ve işlemler, mera alanlarının uzun süreli ve daha verimli kullanılarak sürdürülebilirliğinin sağlanması, ülke hayvancılığının geliştirilmesi için İlimizde bulunan meralardan maksimum faydanın elde edilmesi ile ilgili hususların belirlenmesi amacıyla ilgide belirtilen mevzuat hükümleri kapsamında bu emir yayımlanmıştır.

2026 yılı içerisinde İlimizde hayvancılık faaliyeti yürüten üreticilerimiz ve bu konulardaki iş ve işlemleri yürüten Kamu Personellerinin uyması gereken kurallar, yapılacak iş ve işlemler aşağıda belirtilmiştir.

1. İlimizdeki mera, yaylak, kışlak ve kamuya ait otlak ve çayır alanlarında sürdürülebilir verimliliğin sağlanması için, zamansız ve düzensiz otlatmanın engellenmesi, uygun hayvan cinsiyle, uygun mevsimde, otlatma kapasitesine uygun otlatmanın yapılması amacıyla uygulanacak olan otlatma yönetimi kapsamında otlatma planlarının uygulanması, bu alanların kurallara uygun bir şekilde kullandırılması İl Mera Komisyonu tarafından yürütülmektedir.
2. İlimizde 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında tespit, tahdit ve tahsis çalışmaları tamamlanmıştır. Mera, yaylak, kışlak ve kamuya ait otlak ve çayırların otlatma kapasiteleri Mevcut hayvanların kaba yem ihtiyacını karşılamadığından, (ihtiyaç fazlası mera bulunmadığından) 2026 yılında İlimizde mera, yaylak, kışlak ve kamuya ait otlak ve çayır alanlarında kiralama yapılmayacaktır.
3. İlimizde ihtiyaç fazlası mera, yaylak, kışlak ve kamuya ait otlak ve çayır alanı bulunmadığından 2026 yılında İl dışından gelen göçerlere kiralama yapılmayacaktır.
4. Mera, yaylak ve kışlaklar ile kamuya ait otlak ve çayır alanlarında otlatma hakkına sahip olan çiftçi aileleri yararlanabilecektir. Otlatma hakkına sahip olabilmek için mera, yaylak ve kışlağın bulunduğu yerleşim yerinde en az 6 aydan beri ikamet ediyor olması ve hayvanlarının HAYBİS (Bakanlığımız Hayvan Kayıt Sistemi) üzerinden kayıtlı ve küpeli olması gerekmektedir. Ayrıca yaylalarda kadimden beri süregelen kullanımlara izin verilecektir.
5. 2026 yılı için otlatma planına esas olmak üzere İlimiz Merkez ve Banaz İlçesindeki meralarda hayvan otlatma başlama tarihinin 01.05.2026, otlatma bitiş tarihinin 30.09.2026, diğer İlçelerdeki meralarda hayvan otlatmanın başlama tarihinin 15.04.2026, otlatma zamanının bitiş tarihinin 15.09.2026 olarak belirlenmesine karar verilmiştir.
6. Bakanlığımızca yayımlanan "Mera, Yaylak ve Kışlaklarda Otlatma Yönetimi Otlatma Planı Uygulama Esasları" Genelgesi (Genelge:2007/1) 28 Şubat 1998 tarihli 4342 sayılı Mera Kanunu ile 31 Temmuz 1998 tarih ve 2341 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Mera Yönetmeliği hükümlerine göre hazırlanarak uygulamaya konulmuştur. Genelge gereği İl Otlatma Planının uygulanması, Ülke hayvancılığının gelişmesi, mera, yaylak ve kışlakların sürdürülebilir verimliliğinin sağlanması, korunması ve erozyonun önlenmesinde büyük önem arz etmektedir.
7. İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından Mera Islah ve Amenajman Projesi uygulanan yerleşim birimleri için hazırlanan otlatma planlarına göre otlatma yapılacaktır. Mera, yaylak, kışlak ve çayırlarda otlatma kapasitelerinin üzerinde hayvan otlatılmayacak ve otlatma mevsimi dışında meralara hayvan sokulmayacaktır. Otlatma planlarının uygulanması ile duyuru ve tebliğler Mera Yönetim Birliklerince, Mera Yönetim Birliği kurulmayan mahallelerde muhtarlıklar, belediyelerde ise Belediye Başkanlıklarınca yapılacaktır. İlan suresi 7 günden az olmayacaktır.
8. 4342 Sayılı Mera Kanunu 26.maddesi gereğince, mera, yaylak ve kışlaklar ile kamuya ait otlak ve çayır alanlarından otlatma haklarına göre yararlanacak çiftçi ailelerinden 2026 yılında alınacak otlatma bedelleri, bölgenin ekonomik durumu, otlatma kapasitesi ve otlatma süresi dikkate alınarak aşağıdaki şekilde belirlenmiştir. Mera Kanunu kapsamında bulunan, tespit, tahdit veya tahsisi yapılan mera, yaylak ve kışlaklar ile kamuya ait otlak ve çayır alanlarından;

Büyükbaş hayvanlar için hayvan başına 300 TL/Yıl,

Küçükbaş hayvanlar için hayvan başına 30,00 TL/Yıl otlatma ücreti alınacaktır.

9. Otlatma bedelleri Mera Yönetim Birliklerince tahsil edilecektir. Mera Yönetim Birliklerinin kurulmadığı mahallelerde Belediye Başkanlarınca görev verilen görevlilerce tahsil edilecektir. Bu amaçla yapılacak tahsilat, o yerin mera alanlarının ıslah ve geliştirilmesi amacı ile belediye bütçesinde ayrı bir hesaba gelir kaydedilecek ve amacı dışında kullanılmayacaktır. Otlatma bedelleri ve cezaların tahsilatı Belediye Başkanlığınca temin edilecek makbuzlarla yapılacaktır. Tahsil edilen otlatma bedellerinin miktarını, ilgili Belediye Başkanlıkları her yıl ocak ayının son mesai gününe kadar İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne bildirmesi gerekmektedir.
10. Mera, yaylak ve kışlaklarda otlatma hakkının üstünde hayvan otlatılamayacak, otlatma haklarından fazla hayvan otlatanlardan ve meraların otlatmaya kapalı olduğu günlerde merada hayvan otlatanlardan bu ücret, fazla her hayvan sayısı için 3(üç) katı olarak tahsil edilecektir.
11. Otlatma sezonu içinde meralarda yapılacak kontrollerde hayvan sahiplerinin otlatma ücretini yatırdıklarına dair makbuzu ibraz etmeleri gerekmektedir. Aksi takdirde bu ücret, fazla her hayvan sayısı için 3(üç) katı olarak tahsil edilecektir.
12. Komisyonca tespit edilen ücret ve para cezalarının takip ve tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanacaktır.
13. 4342 sayılı Mera Kanunu 19.maddesine göre muhtarlar ve belediye başkanları, mera, yaylak ve kışlakların ve sınır işaretlerinin korunmasından, tahsis amacına göre en iyi şekilde kullanılmasının sağlanmasından sorumludurlar. Ayrıca geliştirme projelerinde öngörülen hususların yerine getirilmesinde kamu görevlilerine yardımcı olmakla görevli ve sorumludurlar. Muhtarlar ve Belediye Başkanları, mera yaylak ve kışlaklara tecavüz olduğu takdirde durumu derhal Bakanlık İ1 veya İlçe Müdürlüğüne, İl ve İlçe Müdürlükleri de Valilik veya Kaymakamlığa bildirmekle yükümlüdürler.
14. Mera, yaylak ve kışlaklarda kararlara uymayan veya yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin yararlanma hakları Bakanlık İl ve İlçe Müdürlüğünün teklifi Valilik Onayı ile en az 7 gün en çok 30 gün sure ile geçici olarak, ayni fiilin tekrarı halinde ise yararlanma hakki bir otlatma dönemi iptal edilecektir.
15. Yasaklanmış yerlerde hayvanlarını otlatmaya devam edenlerle, mera yaylak ve kışlak arazisini sürmek sureti ile tahrip edenler ve izinsiz inşaat yapanlar hakkında, illerde Valilik, ilçelerde Kaymakamlıklar tarafından 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun gereği işgal sonlandırılacak, 3091 sayılı Kanunda öngörülen zaman aşımı nedeniyle işgal ve tecavüzü önlenemeyen taşınmazların tahliyesi; 2886 sayılı Kanunun 75 inci maddesi ile 2886 sayılı Kanuna ait Yönetmeliğin 77.maddesine göre sağlanacaktır ve Türk Ceza Kanununun 154. maddesi 2. fıkrasına göre suç duyurusunda bulunulacaktır.

Belirtilen fiilleri işleyenleri zamanında duyurmayan Belediye Başkanı, muhtar, mera yönetim başkanı ve üyeleri gibi bu uygulamada görev ve sorumluluk verilen diğer kişiler hakkında genel hükümlere göre işlem yapılacaktır.

16. 4342 sayılı Mera Kanunu 4.maddesi nedeniyle meranın eski hale getirilmesi tecavüz/işgalciden istenir, eski hale getirmediği takdirde bu hüküm gereği alınacak eski hale getirme bedelleri köy sandığına veya belediye bütçesinde ayrı bir hesaba yatırılması sağlanarak bozulan mera alanlarının eski haline getirilmesinde kullanılacaktır. Mera alanlarını bozanlar için merayı eski haline getirilmesi ile ilgili İl Mera Komisyonunca 2026 yılı için hesaplanmış olan tutar, meraya zarar verenlerden ilgili belediye tarafından 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun hükümleri uyarınca aşağıda belirtilen hesaplamalara göre dekar başına 4.232,50TL/da olarak tahsil edilecektir.
17. Hayvanların mera, yaylak ve kışlaklara araçsız gidiş gelişlerinde mümkün olduğunca karayolları kullanılmayacaktır. Karayollarının kullanılmasını gerektiren zaruri hallerde ve geçişlerde ise hayvan sahipleri tarafından gerekli emniyet tedbirleri alınacaktır.
18. Hayvan sahipleri hayvanlarını otlatırken çevredeki veya yol güzergâhındaki tarım alanlarına, su kanallarına, suluk vb. çiftçi mallarına zarar vermeyecek şekilde önlemleri almak zorundadır. Şahıs taşınmazlarına zarar verilmesi halinde ilgili mahalle muhtarı ile o bölgedeki kolluk kuvvetleri tarafından gerekli tespitler yapılacak ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanun ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümlerince işlem uygulanacaktır.
19. Otlatma mevsimi boyunca İl Jandarma Komutanlığı tarafından devriyeler görevlendirilerek vatandaşların can ve mal güvenliği sağlanacaktır. Otlatma mevsimi boyunca asayişe yönelik olaylarda İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile mahalle muhtarlıkları gerektiğinde güvenlik birimlerini haberdar edeceklerdir.
20. İl Mera Komisyonunca otlatmanın yasaklandığı yerlerde otlatma yapanlar ile ilgili mahalle muhtarının veya İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerinin talebinin bulunması durumunda Jandarma kuvvetlerince tutanak tutulacaktır.
21. Hayvanlarda hastalıktan şüphe edildiğinde İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün ilgili birimlerine hemen haber verilecek ve veteriner hekimi gelinceye kadar şüphelenilen hayvanlara karantina tedbiri uygulanacaktır. Hastalıktan şüpheli ve sağlıklı hayvan birbirlerinden ayrılarak, hastalığa yakalanan hayvanlar derhal ayrı bir bölümde tecride alınacak ve hiçbir şekilde ortak mera, yaylak ve sulama alanlarına sokulmayacaktır.
22. Mera ve yaylaklar hiçbir şekilde Mahalle Muhtarı, Belediye Başkanları veya bu alanlarda hak iddia edenler tarafından kiraya verilemeyecektir. Bu tutum ve davranışta bulunanlar hakkında 4342 sayılı Mera Kanunu 27. Maddesi hükümleri uygulanacaktır. Şahıslara usulsüz mera, yaylak ve kışlak kiralaması yapıldığı tespit edildiği takdirde ilgili savcılıklara gerekli suç duyurusu yapılacaktır.

Yukarıda maddeler halinde yazılan emirlere uymayanlar hakkında, fiilleri ile ilgili olarak kanunlarda başka özel bir hüküm bulunmadığı takdirde 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu ve 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre yasal işlemler yapılacaktır. Bu emirlerin uygulamasında üzerine düşen görevi ihmal eden veya görevini kötüye kullananlar hakkında Valilik veya Kaymakamlarca gerekli işlemler yapılacaktır.

Valilik Genel Emri, İlçe Belediye Binalarında 15 gün süreyle askıya çıkarılacak, Belediye hudutları haricinde Jandarma Teşkilatı ve Kaymakamlar tarafından köy muhtarlarına, halka ve ilgililere duyurulacak tebliğ-tebellüğ ve ilan belgelerinin birer sureti Valiliğimize gönderilecektir.

Bu emirin yürütülmesinden Uşak Valiliği ve ilgili birimler sorumludur. Yeni dönemin Valilik Genel Emri çıkıp tebliğ edilene kadar bir önceki yılın Valilik Genel Emri hükümleri uygulanacaktır.